ОСНОВНІ ПОЛОЖЕННЯ ЛІНГВІСТИЧНОЇ ТЕОРІЇ АФОРИЗМУ

Автор(и)

  • Євген Іванов Могильовський державний університет ім. А. А. Кулешова http://orcid.org/0000-0002-6451-8111

DOI:

https://doi.org/10.31499/2415-8828.1.2019.169366

Ключові слова:

афоризм, теорія мови, афористична одиниця, лінгвістична категорія, лінгвістична теорія афоризму

Анотація

У статті сформульовані основні положення лінгвістичної теорії афоризму. Обґрунтовується, що афоризмам властива специфічна прикмета афористичності (узагальнено-універсальної семантики), на підставі чого вони утворюють окрему категорію лінгвістичних одиниць, ізоморфних за своїми основними семантичними, структурними і функціональними властивостями фразеологічним і лексичним одиницям. Такий підхід не виключає й інших поглядів на мовну природу афоризму, але дозволяє повністю самодостатньо описувати його в рамках окремого напрямку мовознавства – афористики (або лінгвістики афоризму), в основу якої можуть бути покладені запропоновані у статті положення лінгвістичної теорії афоризму.

Біографія автора

Євген Іванов, Могильовський державний університет ім. А. А. Кулешова

кандидат філологічних наук, доцент, завідувач кафедри теоретичної прикладної лінгвістики Могильовського державного університету ім. А. А. Кулешова

Посилання

Англа-беларускі парэміялагічны слоўнік = English-Belarusian Paremiological Dictionary (2009). Іваноў Я. Я. (рэд.). Магілёў, 240 с.

Балакова, Д., Вальтер, Х., Венжинович, Н. Ф., Гутовская, М. С., Иванов, Е. Е. и Мокиенко, В. М. (2014). Лепта библейской мудрости: библейские крылатые выражения и афоризмы на русском, английском, белорусском, немецком, словацком и украинском языках. Словарь. Могилев, 208 с.

Иванов, Е. Е. (1995). Афоризм как единица языка (к истории и теории понятия). [В:] Лингвистика на исходе ХХ века: итоги и перспективы. В 2 т. Кобозева И. М. (отв. ред.). Москва, т. 1, с. 192–193.

Иванов, Е. Е. (1999). Изучение языковой природы афоризма в русистике 1960–80 гг. (проблемы формирования лингвистической теории афоризма). Минск, 52 с.

Иванов, Е. Е. (2001). Русско-белорусский словарь пословиц = Руска-беларускі слоўнік прыказак: 777 пословиц русского языка, свыше 5000 белорусских паремиологических эквивалентов и соответствий. В 2 ч. Могилев.

Иванов, Е. Е. (2006а). О понятиях «афористический текст», «афористичность (афоризация) речи» и «афористический стиль». [У:] Весці Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка. Серыя 1, № 3 (49), с. 76–79.

Иванов, Е. Е. (2006б). Универсальное высказывание и афоризм. [У:] Веснік Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта, № 2 (40), с. 88–93.

Иванов, Е. Е. (2008). О понятиях «речевой» и «языковой» афоризм. [У:] Веснік Брэсцкага ўніверсітэта. Серыя філалалагічных навук, № 2 (10), с. 125–130.

Иванов, Е. Е. (2009а). Антипословицы Рунета: типология и словарь. Минск, 72 с.

Иванов, Е. Е. (2009б). Критерии систематизации афористического материала как объекта лексикографического описания. [В:] Проблемы истории, филологии, культуры = Journal of Historical, Philological and Cultural Studies, № 2 (24), с. 88–91.

Иванов, Е. Е. (2009в). Об основных типах афористических высказываний. [У:] Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова, № 1 (32), с. 126–132.

Иванов, Е. Е. (2015). Паремиологический минимум и основной паремиологический фонд. [В:] Паремиология в дискурсе. Ломакина О. В. (ред.). Москва, с. 48–66.

Иванов, Е. Е. (2016). Лингвистика афоризма. Могилев, 156 с.

Иванов, Е. Е. (2017). Афористичность и фактологичность однофразовых текстов. [У:] Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова. Серыя А, № 1, с. 91–92.

Иванов, Е. Е. и Мокиенко, В. М. (2007). Русско-белорусский паремиологический словарь. Могилев, 242 с.

Иванов, Е. Е. и Петрушевская, Ю. А. (2016). Английские пословицы: из литературы и в литературе: этимология, функционирование, варианты = English Proverbs: from Literary Texts, in Literary Texts: Etymology, Usage, Variability. Могилев, 76 с.

Іваноў, Я. Я. (1994). Афарызм як прадмет філалогіі і аб’ект лінгвістыкі. [У:] Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя 4, № 3, с. 61–65.

Іваноў, Я. Я. (2000а). Афарызмы Максіма Багдановіча. [У:] Праблемы беларускага літаратуразнаўства. Клімуць Я. І. (адк. рэд.). Мінск, с. 123–131.

Іваноў, Я. Я. (2000б). Семантыка беларускіх афарызмаў. [В:] Известия Гомельского государственного университета имени Ф. Скорины, № 2 (25), с. 94–99.

Іваноў, Я. Я. (2002а). Максім Гарэцкі: «Думы мае, думкі, летуценні мае …» (матэрыялы да «Анталогіі беларускага літаратурнага афарызма»). [У:] Край = Kraj, № 1–2, с. 228–238.

Іваноў, Я. Я. (2002б). Якуб Колас: «Таемны вы, зямлі скрыжалі! Чаго ў сябе вы не ўпісалі!» (матэрыялы да «Анталогіі беларускага літаратурнага афарызма» з паэмы «Новая зямля»). [У:] Край = Kraj, № 3–4, с. 171–183.

Іваноў, Я. Я. (2003а). Кузьма Чорны: «Трэба глыбей убіраць у сябе жыццё …» (матэрыялы да «Анталогіі беларускага літаратурнага афарызма»). [У:] Край = Kraj, № 3–4, с. 220–222.

Іваноў, Я. Я. (2003б). Праблемы лінгвістычнага вывучэння афарызма. Магілёў, 194 с.

Іваноў, Я. Я. (2003в). Прынцыпы супастаўляльнага апісання афарыстычнай парэміялогіі беларускай і рускай моў. [In:] Studia sławistyczne, t. 4, s. 49–55.

Іваноў, Я. Я. (2003г). Семантычная тыпалогія афарызма ў славянскіх і германскіх мовах. [In:] Frazeologické štúdie, t. III, s. 43–60.

Іваноў, Я. Я. (2003д). «Фразеалагізацыя» моўных афарызмаў і феномен міжузроўневай аманіміі. [In:] Studia Russica, t. XX, pp. 143–153.

Іваноў, Я. Я. (2004а). Афарыстыка мовы мастацкага твора. Паэма Якуба Коласа «Новая зямля»: лексікаграфічны аспект. Магілёў, 84 с.

Іваноў, Я. Я. (2004б). Дыферэнцыяльныя прыметы афарызма. Магілёў, 160 с.

Іваноў, Я. Я. (2004в). Семантыка афарыстычных выказванняў (на матэрыяле славянскіх і германскіх моў). [У:] Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя 4, № 1, с. 63–68.

Іваноў, Я. Я. (2004г). Фразеалогія vs. Афарыстыка (да праблемы катэгарыяльнага размежавання фразеалагічных і афарыстычных адзінак мовы). [В:] Известия Гомельского государственного университета имени Ф. Скорины, № 1 (22), с. 29–32.

Іваноў, Я. Я. (2005). Аб другасным спосабе дэрывацыі непрэцэдэнтных афарызмаў. [В:] Грани слова. Сборник научных статей к 65-летию профессора В. М. Мокиенко. Алексеенко М. и Вальтер Х. (отв. ред.). Москва, с. 463–468.

Іваноў, Я. Я. (2006). Да праблемы вызначэння асноўнага парэміялагічнага фонду беларускай мовы. [У:] Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя 4, № 3. с. 103–109.

Іваноў, Я. Я. (2008). Катэгарыяльныя разнавіднасці і сферы ўжывання афарызмаў розных семантычных тыпаў. [У:] Вучоныя запіскі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна, т. 4, ч. 1, с. 36–44.

Іваноў, Я. Я. (2011а). Крылатыя афарызмы ў беларускай мове: з іншамоўных літаратурных і фальклорных крыніц VIII ст. да н. э. – ХХ ст. Тлумачальны слоўнік. Магілёў, 164 с.

Іваноў, Я. Я. (2011б). Парэміялагічныя сістэмы беларускай і рускай моў: падабенствы і разыходжанні. [В:] Філологічні студіï. Науковий вісник Криворізького держ. пед. ун-ту, вип. 6, ч. 2, с. 53–63.

Іваноў, Я. Я. (2011в). Праблема ўласна лінгвістычнага вызначэння паняцця «афарызм». [У:] Веснік Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Серыя 3. № 1 (108), с. 95–102.

Іваноў, Я. Я. (2013). “Беларусу і ў Парыжы сняцца Белізна бяроз і сосен медзь…” (да складання “Анталогіі беларускага літаратурнага афарызма”: Пімен Панчанка). [У:] Даследаванні па германскай і славянскай філалогіі = Acta Germano-Slavica. Іваноў Я. Я. (рэд.). Магілёў, вып. 5, с. 108–114.

Іваноў, Я. Я. (2014). «Ёсць у паэта свой аблог цалінны, Некрануты прастор для баразён …» (да складання «Анталогіі беларускага літаратурнага афарызма»: Аркадзь Куляшоў). [У:] Куляшоўскія чытанні: Міжнародная навукова-практычная канферэнцыя, 24–25 красавіка 2014 г. Абабурка М. В. (рэд.). Магілёў, с. 51–55.

Іваноў, Я. Я. (2017). Афарыстычныя адзінкі ў беларускай мове. Магілёў, 208 с.

Іваноў, Я. Я. і Іванова, С. Ф. (2007). Польска-беларускі парэміялагічны слоўнік = Polsko-białoruski słownik paremiologiczny. Магілёў, 192 с.

Іваноў, Я. Я. і Раманава, Н. К. (2006). Беларуска-нямецкі парэміялагічны слоўнік = Belarussisches-Deutsch paremiologisches Wörterbuch. Магілёў, 108 с.

Королькова, А. В. (2005). Русская афористика. Москва, 344 с.

Королькова, А. В. (2018). Афористика в контексте русской культуры. Смоленск, 226 с.

Лингвистика афоризма. Хрестоматия. (2018). Иванов Е. Е. (сост.). Минск, 302 с.

Словарь афоризмов и цитат из польской литературы XVI–XX веков = Słownik aforyzmów a cytatów z literatury polskiej od XVI do XX wieku: для изучающих польский язык как иностранный. (2005). Иванов Е. Е. (ред.). Могилев, 104 с.

Языковая природа афоризма: очерки и извлечения (2001). Иванов Е. Е. (сост.). Могилев, 440 с.

Ivanov, E. (2002). Paremiological Minimum and Basic Paremiological Stock (Belarusian and Russian). Prague, 136 p.

##submission.downloads##

Опубліковано

2019-05-31

Як цитувати

Іванов, Є. (2019). ОСНОВНІ ПОЛОЖЕННЯ ЛІНГВІСТИЧНОЇ ТЕОРІЇ АФОРИЗМУ. Філологічний часопис, (1). https://doi.org/10.31499/2415-8828.1.2019.169366

Номер

Розділ

МОВОЗНАВСТВО