Тіньові екології. Темні уявлення про природу в сучасній екокритичній думці: на основі концепцій Тімоті Мортона, Йохана Еклофа та Бернда Гайнріха
DOI:
https://doi.org/10.31499/2415-8828.1.2026.356422Ключові слова:
екокритика, темна екологія, Тімоті Мортон, взаємовідносини людини та довкілля, екологічна гуманістикаАнотація
У статті проаналізовано зміни в сучасній екокритиці, що призвели до формування її новітньої фази. На основі концепцій Тімоті Мортона, Йохана Еклофа та Бернда Гайнріха авторка аналізує зміну в способі мислення про природне середовище: відхід від гармонійного, антропоцентричного бачення природи на користь підходу, що підкреслює складність відносин між людьми та нелюдським світом, а також неоднозначний, часто тривожний характер сучасної екологічної рефлексії.
Завантаження
Посилання
Ahmed, S. (2014). Performatywność obrzydzenia. Teksty Drugie, 1, 169–191.
Barcz, A. (2018). Przedmioty ekozagłady. Spekulatywna teoria hiperobiektów Timothy’ego Mortona i jej (możliwe) ślady w literaturze. Teksty Drugie, 2, 75–87. https://doi.org/10.18318/td.2018.2.5
Barcz, A. (2012). Przyroda bliska czy daleka? Ekokrytyka i nowe sposoby poetyki odpowiedzialności za przyrodę w literaturze. Atropos?, 18–19, 59–79.
Bednarek, J. (2020). Oduczanie się człowieczeństwa: fantastyka i antropocen. Teksty Drugie, 1, 118–133. https://doi.org/10.18318/td.2020.1.6
Conrad, J. (2000). Jądro ciemności. Wydawnictwo MG.
Eklöf, J. (2024). Manifest ciemności: o sztucznym świetle i zagrożeniu dla odwiecznego rytmu dobowego. Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Fedyk, K. (2024). Wejście w mrok / Ziemia. Dwutygodnik. https://www.dwutygodnik.com/artykul/11277-wejscie-wnbspmrok.html (dostęp: 4 lipca 2025).
Ferraris, M. (2023). Manifest Nowego Realizmu (J. Ugniewska, Tłum.). Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.
Fiedorczuk, J. (2015). Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki. Wydawnictwo Naukowe.
Ganowicz, A. (2003). Ksztaltowanie zachowań względem środowiska przez kulturę. W J. W. Czartoszewski (Red.), Konflikty spoleczno-ekologiczne (Social-Ecological Conflicts) (cz. 5, s. 153–167). Verbinum.
Harrison, R. P. (1993). Forests: The Shadow of Civilization. The University of Chicago Press.
Heinrich, B. (2014). Wieczne życie: o zwierzęcej formie śmierci. Wydawnictwo Czarne.
Kant, I. (2022). Krytyka czystego rozumu. Hachette Polska.
Marzec, A. (2018). «Jesteśmy połączonym z sobą światem» – Timothy Morton i widmo innej wspólnoty. Teksty Drugie, 2, 88–101.
Marzec, A. (2021). Antropocień: filozofia i estetyka po końcu świata, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Morton, T. (2013). Hyperobjects: Philosophy and Ecology after the End of the World. University of Minnesota Press.
Morton, T. (2023). Mroczna ekologia. Ku logice przyszłego współistnienia (A. Barcz, Przeł.). Oficyna Związek Otwarty.
Niklewicz, K. (2009). Szczyt klimatyczny w Kopenhadze zakończył się fiaskiem. Wyborcza.pl. https://wyborcza.pl/7,75399,7382508,szczyt-klimatyczny-w-kopenhadze-zakonczyl-sie-fiaskiem.html (dostęp: 4 lipca 2025).
Rueckert, W. (1978). Literature and ecology: An experiment in ecocriticism. The Iowa Review, 9(1), 71–86.
Tabaszewska, J. (2018). Ekokrytyczna (samo)świadomość. Teksty Drugie, 2, 7–16. https://doi.org/10.18318/td.2018.2.1
Tabaszewska, J. (2011). Zagrożenia czy możliwości? Ekokrytyka – rekonesans. Teksty Drugie, 3, 205–220.
Tsing, A. L. (2024). Grzyb u kresu świata: o możliwości życia na ruinach kapitalizmu. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Ubertowska, A. (2018). «Mówić w imieniu biotycznej wspólnoty». Anatomie i teorie tekstu środowiskowego/ekologicznego. Teksty Drugie, 2, 17–40. https://doi.org/10.18318/td.2018.2.2
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Olga Wyszyńska
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.
